जगातील ७५% वाघ आता भारतात राहतात! १९७३ ते २०२६ या कालावधीतील ही एक महत्त्वपूर्ण कामगिरी आहे.
१८ नोव्हेंबर १९७२ रोजी, भारतीय वन्यजीव मंडळाने आशियाई सिंहाची जागा घेत रॉयल बेंगॉल टायगरला भारताचा नवीन राष्ट्रीय प्राणी म्हणून अधिकृतपणे घोषित केले. या उपक्रमाने वाघाच्या मर्यादित अधिवासाच्या तुलनेत १६ राज्यांमध्ये त्याचे अस्तित्व अधोरेखित केले आणि जनजागृती करणे व संवर्धनाचे प्रयत्न अधिक बळकट करणे हे उद्दिष्ट ठेवले. तसेच १ एप्रिल १९७३ रोजी 'प्रोजेक्ट टायगर' सुरू झाल्याने या प्रयत्नांना आणखी बळकटी मिळाली. प्रोजेक्ट टायगरला १ एप्रिल २०२६ रोजी ५३ वर्षे पूर्ण झाली. जैवविविधता संवर्धनातील उल्लेखनीय प्रगतीमुळे भारताने जगातील सर्वात मोठे वाघांचे आश्रयस्थान म्हणून आपले स्थान अधिक मजबूत केले आहे.
प्रोजेक्ट टायगर १९७३ मध्ये कॉर्बेट राष्ट्रीय उद्यानात सुरू करण्यात आला. त्यावेळी देशातील वाघांची संख्या १,८२७ होती आणि ती सातत्याने कमी होत होती. प्रोजेक्ट टायगरच्या यशस्वी अंमलबजावणीमुळे २०२२ मध्ये वाघांची संख्या ३,६८२ पर्यंत वाढली, जी जागतिक वन्य लोकसंख्येच्या अंदाजे ७५% आहे.
तथापि, २०२२ नंतर कोणतीही अधिकृत व्याघ्रगणना करण्यात आलेली नाही. मार्च २०२६ पर्यंत, हिमालयाच्या पायथ्यापासून ते पश्चिम घाटापर्यंत पसरलेली देशातील ५८ निर्धारित व्याघ्र अभयारण्ये ८४,००० चौरस किलोमीटरपेक्षा जास्त क्षेत्र व्यापतील, जे देशाच्या भौगोलिक क्षेत्राच्या अंदाजे २.३% भागाचे संरक्षण करेल. तसेच देशात महाराष्ट्रात सर्वाधिक वाघ आहे.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीचीपूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
