प्रदोष व्रत हे भगवान शंकराच्या पूजेसाठी अत्यंत शुभ मानले जाते. हे व्रत केल्याने जीवनातील संकटे दूर होऊन सुख-समृद्धी लाभते, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे. प्रदोष व्रत करताना कोणते महत्त्वाचे नियम पाळावे हे आज आपण जाणून घेणारा आहोत.
उपवास: या दिवशी पूर्ण उपवास करणे उत्तम मानले जाते. जर शक्य नसेल, तर तुम्ही फलाहार किंवा दूध घेऊ शकता.
सात्विक आहार: उपवासाच्या दिवशी कांदा, लसूण, मांस, मदिरा आणि तामसी अन्नाचे सेवन पूर्णपणे वर्ज्य करावे.
मीठ: अनेक जण या उपवासात मिठाचा वापर टाळतात. आवश्यक असल्यास तुम्ही सेंधव मिठाचा वापर करू शकता.
२. पूजेची वेळ (प्रदोष काळ)
प्रदोष व्रताची मुख्य पूजा सूर्यास्ताच्या वेळी (प्रदोष काळात) केली जाते. सूर्यास्तापूर्वी ४५ मिनिटे आणि सूर्यास्तानंतर ४५ मिनिटे हा काळ पूजेसाठी सर्वात फलदायी असतो.
या काळात स्नान करून किंवा हात-पाय धुऊन स्वच्छ वस्त्र परिधान करून महादेवाची पूजा करावी.
३. पूजेची विधी
अभिषेक: शिवलिंगावर दूध, दही, मध, तूप आणि गंगेचे पाणी (पंचामृत) अर्पण करावे.
बेलपत्र: महादेवाला बेलपत्र अतिशय प्रिय आहे. पूजेत बेलपत्र, धतुरा आणि पांढरी फुले आवर्जून अर्पण करावीत.
मंत्र जप: पूजेदरम्यान 'ॐ नमः शिवाय' या मंत्राचा जप करावा. तसेच प्रदोष व्रताची कथा वाचावी किंवा ऐकावी.
४. आचरणाचे नियम
ब्रह्मचर्य: व्रताच्या दिवशी ब्रह्मचर्याचे पालन करणे आवश्यक आहे.
संयम: दिवसभर कोणाबद्दलही वाईट बोलू नये, राग करू नये आणि खोटे बोलणे टाळावे. मन शांत आणि देवाच्या नामस्मरणात ठेवावे.
झोप: या दिवशी दिवसा झोपणे टाळावे, असे शास्त्रात सांगितले आहे.
५. उपवास सोडण्याची पद्धत
प्रदोष काळात पूजा पूर्ण केल्यानंतरच आरती करून नैवेद्य दाखवावा आणि त्यानंतर आपला उपवास सोडावा. दुसऱ्या दिवशी सकाळी (पारणा) विधीपूर्वक उपवास सोडणे अधिक फलदायी ठरते.
प्रदोष ज्या वारी येतो, त्यावरून त्याचे महत्त्व बदलते (उदा. शनिवारी आल्यास 'शनि प्रदोष' आणि सोमवारी आल्यास 'सोम प्रदोष'). त्या त्या वारी संबंधित ग्रहांची उपासना केल्यास अधिक लाभ मिळतो. अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे.या माहितीचीपूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
