Career in B.Tech in Dairy Technology: बीटेक इन डेअरी टेक्नॉलॉजी मध्ये करिअर बनवा, पात्रता, अभ्यासक्रम, शीर्ष महाविद्यालय, व्याप्ती ,पगार जाणून घ्या

बुधवार, 11 जानेवारी 2023 (21:37 IST)
बी.टेक इन डेअरी टेक्नॉलॉजी हा कोर्स 4 वर्षांचा आहे.हे इयत्ता 12 वी नंतर करता येते, कोर्समध्ये विद्यार्थ्यांना थर्मोडायनामिक्स, इंजिनिअरिंग ड्रॉइंग, प्राथमिक गणित, डेअरी डेव्हलपमेंट, प्रोडक्शन मॅनेजमेंट, उष्मा आणि मास ट्रान्सफर, बायोकेमिस्ट्री आणि मानवी पोषण, दुधाच्या आंबण्यापासून ते त्याचे संरक्षण आणि रेफ्रिजरेशनपर्यंत समाविष्ट केले जाते. जातो प्रामुख्याने या विषयात विद्यार्थ्यांना दुधाशी संबंधित सर्व पैलू आणि कामे शिकवली जातात. त्यांना सोपे बनवणाऱ्या तंत्रज्ञानाबद्दलही शिकवले जाते.
 
कोणत्याही मान्यताप्राप्त संस्थेतील विज्ञान शाखेतील बारावी उत्तीर्ण विद्यार्थी या अभ्यासक्रमासाठी अर्ज करू शकतात. इयत्ता 12वी बोर्डाची परीक्षा देणारा विद्यार्थी देखील अभ्यासक्रमासाठी अर्ज करू शकतो. विज्ञान शाखेत विद्यार्थ्यांकडे पीसीएम विषय म्हणजे भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि गणित हे मुख्य विषय असावेत. यासोबतच इंग्रजी विषयाचे ज्ञानही आवश्यक आहे. अभ्यासक्रमासाठी अर्ज करण्यासाठी विद्यार्थ्याला इयत्ता 12 वी मध्ये किमान 55 टक्के गुण असणे आवश्यक आहे. अभ्यासक्रमाच्या प्रवेशासाठी विद्यार्थ्यांचे वय 17 ते 25 वर्षे असावे.
 
 प्रवेश प्रक्रिया -
विद्यार्थ्यांना बारावीत मिळालेल्या गुणांच्या आधारे गुणवत्तेवर आधारित प्रवेश दिला जातो. दुसरीकडे, प्रवेश परीक्षेद्वारे प्रवेश घेण्यासाठी, विद्यार्थ्यांना घेण्यात येणाऱ्या प्रवेश परीक्षेत चांगली कामगिरी करावी लागते. परीक्षेत मिळालेल्या गुणांच्या आधारे विद्यार्थ्यांची क्रमवारी लावली जाते आणि समुपदेशनाद्वारे विद्यार्थ्यांना जागा वाटप केल्या जातात.
 
प्रवेश परीक्षा -जेईई मुख्य 2. जेईई अॅडव्हान्स 3. डब्ल्यूजेईई 4. एमएचटी सीईटी 5. बिटसॅट
अभ्यासक्रम -
सेमिस्टर 1 
• दुधाचे भौतिक रसायनशास्त्र 
• दूध उत्पादन व्यवस्थापन आणि दुग्धविकास 
• अभियांत्रिकी रेखाचित्रे 
• कार्यशाळा सराव आणि तंत्रज्ञान 
• द्रव यांत्रिकी 
• सूक्ष्मजीवशास्त्राची मूलभूत तत्त्वे 
• नैतिक मूल्ये आणि शिक्षण
 • थर्मोडायनामिक्स 
• प्राथमिक गणित 
 
सेमिस्टर 2 
• बाजारातील दूध 
• परिचय डेअरी मायक्रोबायोलॉजी 
• उष्णता आणि वस्तुमान हस्तांतरण 
• दुधाचे रसायनशास्त्र 
• पारंपारिक दुग्धजन्य पदार्थ 
• इलेक्ट्रिकल अभियांत्रिकी 
• बायोकेमिस्ट्री आणि मानवी पोषण
 • औद्योगिक सांख्यिकी 
सेमेस्टर 3 
• कॉम्प्युटर प्रोग्रामिंग 
• कंडेन्स्ड आणि वाळलेले दूध 
• फॅट रिच डेअरी उत्पादने 
• रेफ्रिजरेशन आणि एअर कंडिशनिंग 
• डेअरी इंजिनिअरिंग
 • अर्थशास्त्र विश्लेषण 
• डेअरी विस्तार शिक्षण 
सेमिस्टर 4 
• चीज तंत्रज्ञान 
• आइस्क्रीम आणि फ्रोझन डेझर्ट 
• दुग्धजन्य पदार्थांचे परीक्षण 
• स्टार्टर कल्चर आणि आंबवलेले दूध उत्पादन 
• डेअरी प्रक्रिया अभियांत्रिकी 
• विपणन व्यवस्थापन आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापार 
• डेअरी प्लांट व्यवस्थापन आणि प्रदूषण नियंत्रण 
• दुग्धजन्य जैव-तंत्रज्ञान 
 
सेमिस्टर 5 
• डेअरी इंडस्ट्रीमध्ये IT 
• डेअरी इंडस्ट्रीमध्ये गुणवत्ता आणि सुरक्षा निरीक्षण 
• उत्पादन तंत्रज्ञानाद्वारे 
• आर्थिक व्यवस्थापन आणि खर्च लेखा 
• डेअरी प्लांट डिझाइन आणि लेआउट
 • केमिकल क्वालिटी अॅश्युरन्स 
• डेअरी मशीन डिझाइनची तत्त्वे
 • पर्यावरण विज्ञान 
सेमिस्टर 8 
• अन्न अभियांत्रिकी 
• अन्न रसायनशास्त्र 
• अन्न आणि औद्योगिक सूक्ष्मजीवशास्त्र 
• दुग्धजन्य पदार्थांचे पॅकेजिंग 
• अन्न तंत्रज्ञान 
• विकास आणि औद्योगिक संशोधन 
• पर्यावरण विज्ञान 2 
सेमिस्टर 7 
• प्रशिक्षण आणि अनुभवात्मक शिक्षण 
 
सेमिस्टर 8 
• इन-प्लांट प्रशिक्षण
 
शीर्ष महाविद्यालये -
तनुवास, चेन्नई 
 CUTM, विशाखापट्टणम  
पारुल विद्यापीठ, वडोदरा 
 MPUAT, उदयपूर 
 एमव्हीएन विद्यापीठ, पलवल
 सर्वोच्च विद्यापीठ, जयपूर 
 श्याम विद्यापीठ, दौसा 
 वॉर्नर कॉलेज ऑफ डेअरी टेक्नॉलॉजी, अलाहाबाद 
 एनडीआरआय, कर्नाल 
 शुआट्स, अलाहाबाद 
 NIMS विद्यापीठ, जयपूर
 श्याम विद्यापीठ, दौसा 
 ओम स्टर्लिंग ग्लोबल युनिव्हर्सिटी, हिसार 
 कॉलेज ऑफ डेअरी टेक्नॉलॉजी, तिरुपती 
 शेठ एमसी कॉलेज ऑफ डेअरी सायन्स, आनंद 
 NDRI कर्नाल - राष्ट्रीय दुग्ध संशोधन संस्था 
 कॉलेज ऑफ डेअरी टेक्नॉलॉजी, उदगीर
 पारुल इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, वडोदरा 
 कामधेनू विद्यापीठ, गांधीनगर 
 मानसिंगभाई इन्स्टिट्यूट ऑफ डेअरी अँड फूड टेक्नॉलॉजी, मेहसाणा
 
जॉब व्याप्ती आणि पगार -
डेअरी टेक्नॉलॉजिस्ट - पगार  5 ते 6 लाख रुपये वार्षिक 
मायक्रोबायोलॉजिस्ट -  पगार 7 ते 9 लाख रुपये वार्षिक
 डेअरी न्यूट्रिशनिस्ट - पगार 5 ते 7 लाख रुपये वार्षिक
डेअरी सायंटिस्ट - पगार 4 ते 7 लाख रुपये वार्षिक 
फार्म मॅनेजर - पगार 6 ते 8 लाख रुपये वार्षिक
 
Edited By - Priya Dixit 
 
 
 

वेबदुनिया वर वाचा

संबंधित माहिती