Sheetala Saptami भारतातील प्रसिद्ध शीतला माता मंदिर

India Tourism : शीतला सप्तमीचा उत्सव हा देवी शीतलाला समर्पित आहे, जिला स्वच्छता, आरोग्य आणि शीतलतेची प्रमुख देवता मानले जाते. उत्तर भारतात, विशेषतः राजस्थानमध्ये या दिवसाचे विशेष महत्त्व आहे.
भारतात अनेक प्राचीन आणि पूजनीय शीतला मातेची मंदिरे आहे. महाराष्ट्र आणि इतर राज्यांमध्ये या मंदिरांना विशेष महत्त्व आहे.आज आपण भारतातील प्रमुख शीतला माता मंदिरांबद्दल जाणून घेणार आहोत.

प्रसिद्ध शीतला माता मंदिरे
भारतात शीतला माताला समर्पित अनेक प्राचीन मंदिरे आहे, जिथे सप्तमी आणि अष्टमीला मोठे मेळे भरतात

चाक्सू जयपूर, राजस्थान-हे देशातील सर्वात प्रसिद्ध मंदिर मानले जाते. शील की डुंगरी येथे स्थित, या मंदिरात शीतला सप्तमीला मोठा मेळा भरतो. देवीची मूर्ती येथे खंडित स्वरूपात पूजा केली जाते.

गुरुग्राम हरियाणा- गुडगावमधील शीतला माता मंदिर खूप प्राचीन आहे. ते 'कृपी' (गुरू द्रोणाचार्यांची पत्नी) यांचे निवासस्थान मानले जाते. येथे वर्षभर भाविकांची गर्दी असते.

कढधाम कौशांबी  उत्तर प्रदेश- गंगेच्या काठावर असलेले हे मंदिर शक्तीपीठांपैकी एक मानले जाते. चैत्र महिन्यात येथे मोठा उत्सव साजरा केला जातो.

महाराष्ट्रातील प्रमुख मंदिरे
शीतला देवी मंदिर, माहीम मुंबई- हे मुंबईतील सर्वात जुन्या आणि प्रसिद्ध मंदिरांपैकी एक आहे. माहीममध्ये स्थित, हे मंदिर त्याच्या ऐतिहासिक महत्त्व आणि शांततेसाठी ओळखले जाते.

शीतला देवी मंदिर पुणे- पुण्यात मातृदेवतेला समर्पित अनेक प्राचीन मंदिरे आहे, जिथे 'बसोदा' (शीतला सप्तमी) दिवशी विशेष प्रार्थना केली जाते.

अकोला आणि नागपूर: विदर्भ प्रदेशात मातृदेवतेला समर्पित अनेक मंदिरे आहे, जिथे स्थानिक लोक त्यांची कौटुंबिक देवता म्हणून पूजा करतात.

मंदिराची वैशिष्ट्ये आणि परंपरा
स्वच्छतेचे प्रतीक: देवीने झाडू आणि घडा धरला आहे, जो स्वच्छता आणि पाण्याच्या थंडपणाचे प्रतीक आहे.
थंड नैवेद्य: या मंदिरांमध्ये सामान्यतः गरम अन्न अर्पण केले जात नाही. दही, थंड रबरी आणि गोड भात हे मुख्य नैवेद्य आहे.
कडुलिंबाची पाने: देवीला कडुलिंबाची पाने खूप आवडतात कारण ती नैसर्गिकरित्या जंतुनाशक असतात आणि त्यात औषधी गुणधर्म असतात.