रेल्वेने तिकीटाशिवाय प्रवास करणे आता अडचणीत आले आहे. अशा प्रवाशांना आळा घालण्यासाठी रेल्वेने एक विशेष योजना तयार केली आहे. निवडक प्रमुख रेल्वे स्थानकांवर प्रायोगिक तत्त्वावर लवकरच ही योजना सुरू केली जाईल. या नवीन प्रणालीच्या अंमलबजावणीनंतर, रेल्वेने मोफत प्रवास करणाऱ्यांच्या अडचणी वाढतील. या पावलामुळे दरवर्षी होणारे कोट्यवधी रुपयांचे नुकसान मोठ्या प्रमाणात टळेल, असा रेल्वेचा विश्वास आहे. याशिवाय, रेल्वेला मिळणारा अतिरिक्त महसूल प्रवासी सुविधा सुधारण्यासाठी वापरला जाईल.
रेल्वे मंत्रालयातील वरिष्ठ सूत्रांनुसार, सध्या स्थानकांवर अशी कोणतीही कायमस्वरूपी प्रणाली अस्तित्वात नाही. यामुळे तिकीटाशिवाय प्रवेश पूर्णपणे रोखला जाईल. या पार्श्वभूमीवर, स्थानकांच्या प्रवेशद्वारांवर विशेष यंत्रे बसवण्याची योजना आखण्यात आली आहे. प्रत्येक प्रवाशाला या यंत्रांमधून आपले तिकीट स्कॅन करणे अनिवार्य असेल. एकदा ही नवीन प्रणाली लागू झाल्यावर, केवळ वैध तिकीट असलेल्या प्रवाशांनाच स्थानक परिसरात प्रवेश दिला जाईल. यामुळे तिकीटविरहित प्रवासाला आळा बसेल आणि रेल्वे प्रणाली सुधारेल.
रेल्वेच्या म्हणण्यानुसार, एकदा ही प्रणाली प्रमुख स्थानकांवर लागू झाल्यावर, तिकीटविरहित प्रवास जवळजवळ संपुष्टात येईल. याचा परिणाम प्रीमियम गाड्यांवरही दिसून येईल, कारण या गाड्या सामान्यतः लहान स्थानकांवर थांबत नाहीत. त्यामुळे, तिकीट नसलेले प्रवासी या गाड्यांमध्ये चढू शकणार नाहीत, ज्यामुळे प्रवाशांची सुरक्षितता आणि सोय दोन्ही सुधारेल. रेल्वेची योजना पहिल्या टप्प्यात प्रमुख स्थानकांवर ही प्रणाली लागू करण्याची आहे. याच्या यशानंतर, याचा विस्तार मध्यम-श्रेणीच्या स्थानकांपर्यंत केला जाईल. यामुळे मेल आणि एक्सप्रेस गाड्यांमधील तिकीटविरहित प्रवासालाही प्रभावीपणे आळा बसेल.
रेल्वे मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार, देशभरात २० दशलक्षाहून अधिक लोक नियमांचे उल्लंघन करून प्रवास करतात.अशी अनेक प्रकरणे उघडकीस आली आणि अंदाजे ५६२ कोटींचा दंड वसूल करण्यात आला. तथापि, २०२४-२५ मध्ये हा आकडा वाढला आहे. सध्या, स्थानकांवर उपस्थित असलेल्या प्रवाशांच्या अचूक संख्येबद्दल कोणताही विश्वसनीय डेटा उपलब्ध नाही; केवळ अंदाजानुसार व्यवस्था केली जाते. तथापि, नवीन प्रणाली लागू झाल्यानंतर ही परिस्थिती बदलेल. भारतीय रेल्वेच्या मते, तिकीट स्कॅनिंगमुळे कोणत्याही वेळी प्लॅटफॉर्मवर उपस्थित असलेल्या प्रवाशांची संख्या स्पष्टपणे दिसून येईल.
