Shri Swami Samarth Temple लाखो भाविकांचे श्रद्धास्थान वटवृक्ष श्री स्वामी समर्थ मंदिर अक्कलकोट
शुक्रवार, 20 मार्च 2026 (07:30 IST)
Maharashtra Tourism : श्री स्वामी समर्थ महाराज यांचे वास्तव्य लाभलेले अक्कलकोट (सोलापूर) हे महाराष्ट्रातील लाखो भाविकांचे श्रद्धास्थान आहे. 'भिऊ नकोस, मी तुझ्या पाठीशी आहे' हा अभयमंत्र देणाऱ्या स्वामी समर्थांनी येथे प्रदीर्घ काळ वास्तव्य केले होते.
तसेच महाराष्ट्राच्या सोलापूर जिल्ह्यात अक्कलकोट आहे. अक्कलकोट स्वामी समर्थ मंदिरासाठी प्रसिद्ध आहे. सोलापुरातून आलेले स्वामी समर्थ यांनी अक्कलकोटला वास्तव्य केले. सोलापूर जिल्ह्यातील अक्कलकोट तालुका हे महाराष्ट्र आणि कर्नाटक सीमेवर आहे. आजही स्वामी समर्थांचे अस्तित्व येथे असल्याचे भाविकांना जाणवते. भाविकांच्या मनोकामना स्वामी पूर्ण करतात असा भाविकांचा विश्वास आणि तशी श्रद्धा आहे. भाविकांची येथे प्रचंड गर्दी असते. पुर्वीचे प्रज्ञापूर हे नाव असलेले गाव स्वामींच्या आगमनाने अक्कलकोट बनले. अक्कलकोट येथे एक भव्य स्वामी मंदिर आहे.
वटवृक्ष स्वामी समर्थ महाराज मंदिर (मुख्य मंदिर)
हे अक्कलकोटमधील सर्वात प्रमुख आणि पवित्र स्थान आहे.
वटवृक्षाचे महत्त्व: स्वामी समर्थ महाराज याच ऐतिहासिक वटवृक्षाखाली (वडोबा) बसत असत. आजही हा वटवृक्ष मंदिरात सुस्थितीत आहे.
गाभारा: मंदिरात स्वामींची अत्यंत प्रसन्न अशी मूर्ती आहे. येथे स्वामींच्या पादुकांचे दर्शन घेण्यासाठी भाविकांची मोठी गर्दी असते.
पालखी: दर गुरुवारी आणि विशेष उत्सवांच्या वेळी येथे स्वामींची पालखी निघते.
स्वामी समर्थांचे अक्कलकोटमधील वास्तव्य
स्वामी समर्थ १८५६ मध्ये अक्कलकोटमध्ये आले आणि सलग २२ वर्षे त्यांनी येथे वास्तव्य केले.
दर्शनासाठी इतर महत्त्वाची ठिकाणे
अक्कलकोटमध्ये गेल्यानंतर मुख्य मंदिरासोबतच या ठिकाणांनाही आवर्जून भेट द्या
चोळप्पा मठ: स्वामींचे परमभक्त चोळप्पा यांच्या घरी स्वामी राहायचे. तिथेच स्वामींनी समाधी घेतली, तिथे आता भव्य समाधी मंदिर आहे.
राजवाडा: अक्कलकोटच्या भोसले राजघराण्याचा राजवाडा आणि तिथे असलेले शस्त्रागार पाहण्यासारखे आहे.
शिवपुरी: हे अग्निहोत्रासाठी प्रसिद्ध असलेले ठिकाण अक्कलकोटपासून जवळच आहे.
सण आणि उत्सव
स्वामी समर्थ प्रकट दिन: चैत्र शुद्ध द्वितीया (गुढीपाडव्यानंतरचा दुसरा दिवस).
स्वामी समर्थ पुण्यतिथी: चैत्र वद्य त्रयोदशी.
गुरुपौर्णिमा आणि दत्त जयंती: या दिवशी अक्कलकोटमध्ये मोठी यात्रा भरते.
सोयी-सुविधा
भक्तनिवास: मंदिर समितीमार्फत अतिशय अल्प दरात राहण्यासाठी भक्तनिवास उपलब्ध आहेत.
अन्नछत्र: अक्कलकोटमध्ये 'श्री स्वामी समर्थ अन्नछत्र मंडळ' चालवले जाते, जिथे दररोज हजारो भाविकांना विनामूल्य महाप्रसाद दिला जातो. हा प्रसाद अतिशय सात्विक आणि चविष्ट असतो.
श्री स्वामी समर्थ मंदिर अक्कलकोट जावे कसे?
रेल्वेमार्ग- सोलापूर हे जवळचे मुख्य रेल्वे स्टेशन आहे (३८ किमी). अक्कलकोट रोड नावाचे छोटे स्टेशनही आहे, जिथे काही पॅसेंजर ट्रेन थांबतात.
रस्ते मार्ग-सोलापूरहून अक्कलकोटला जाण्यासाठी दर १५-२० मिनिटांनी एसटी बस आणि खासगी वाहने उपलब्ध असतात.
