मृत्यूनंतर मृतदेह एकटा का सोडू नये? जाणून घ्या गरुड पुराणातील रहस्य

हिंदू धर्मात आणि विशेषतः गरुड पुराणात मृत्यूनंतरच्या विधींना अत्यंत महत्त्व दिले आहे. एखाद्या व्यक्तीचा मृत्यू झाल्यानंतर त्याचा मृतदेह (शव) जाळण्यापूर्वी तो कधीही एकटा सोडू नये, असा कडक नियम आहे. गरुड पुराणात यामागे काही धार्मिक, आध्यात्मिक आणि व्यावहारिक कारणे सांगितली आहेत, जी खालीलप्रमाणे आहेत:

१. वाईट शक्तींचा प्रभाव (आध्यात्मिक कारण)

गरुड पुराणुसार, जेव्हा शरीर निर्जीव होते, तेव्हा त्यातील आत्मा बाहेर पडतो, पण संस्कार पूर्ण होईपर्यंत तो आसपासच असतो. अशा वेळी रिकाम्या शरीरात दुष्ट आत्मे, पिशाच किंवा आसुरी शक्ती प्रवेश करण्याची भीती असते. मृतदेह एकटा असल्यास या शक्ती त्याचा ताबा घेऊ शकतात, ज्यामुळे मृताच्या आत्म्याला कष्ट होतात.

२. 'ब्रह्मराक्षस' किंवा पिशाच योनीची भीती

असे मानले जाते की, मृतदेह एकटा सोडल्यास त्या शरीराचा दुरुपयोग तांत्रिक विद्यांसाठी केला जाऊ शकतो किंवा एखादा अतृप्त आत्मा त्या शरीरात शिरून मृताच्या कुटुंबाला त्रास देऊ शकतो.

३. प्राण्यांपासून संरक्षण (व्यावहारिक कारण)

मृतदेह उघड्यावर किंवा एकटा सोडल्यास कुत्रे, मांजरी, मुंग्या किंवा इतर हिंस्र प्राणी मृतदेहाची विटंबना करू शकतात. गरुड पुराणात शरीराची विटंबना होणे हे मृताच्या आत्म्यासाठी अत्यंत क्लेशदायक मानले गेले आहे.

४. शरीरातून येणारा गंध आणि जंतू

मृत्यू झाल्यानंतर शरीराचे विघटन सुरू होते. त्यामुळे दुर्गंधी पसरू शकते किंवा कीटक येऊ शकतात. कुटुंबातील व्यक्ती जवळ असल्यास ते अगरबत्ती, धूप जाळून वातावरण शुद्ध ठेवतात आणि तुळशीचे पान किंवा गंगाजल वापरून शरीराची पवित्रता राखतात.

५. आत्म्याला होणारा मोह

गरुड पुराणात सांगितले आहे की, जोपर्यंत अंत्यसंस्कार होत नाहीत, तोपर्यंत जीवात्मा आपल्या कुटुंबाच्या आणि शरीराच्या मोहात असतो. मृतदेहाजवळ कोणीतरी बसून भगवद्गीता किंवा गरुड पुराणाचे पठण केल्यास, त्या आत्म्याला शांतता मिळते आणि त्याला पुढील प्रवासाची (परलोकाची) दिशा समजते.

काही महत्त्वाचे नियम (गरुड पुराणानुसार):

रात्री अंत्यसंस्कार करू नये: जर मृत्यू सूर्यास्तानंतर झाला असेल, तर रात्रभर मृतदेहाची राखण केली जाते आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळीच अंत्यविधी केला जातो.

दिवा लावणे: मृतदेहाच्या डोक्यापाशी दिवा सतत जळत ठेवला पाहिजे, जेणेकरून अंधारामुळे नकारात्मक शक्ती आकर्षित होणार नाहीत.

जागरणे: घरातील पुरुषांनी किंवा नातेवाईकांनी मृतदेहाजवळ बसून रात्रभर जागरण करणे अनिवार्य मानले जाते.

थोडक्यात सांगायचे तर, मृतदेहाचा आदर राखण्यासाठी आणि मृताच्या आत्म्याला कोणत्याही अडथळ्याशिवाय गती मिळावी, यासाठी गरुड पुराणात मृतदेह एकटा न सोडण्याची आज्ञा दिली आहे.